Gëwéel

Ab jukkib Wikipedia.

Gëwéel yi ñaari rëdd la ñu yu dëppook yamoo gi: gëwéelub Tef tollu ci 23°24' wu tus-wu-gaar wu bëj-gànnaar gi ak gëwéelub Sànkar tollu ci 23°27' wu tus-wu-gaar wu bëj-saalum. di nañ woowe it gëwéel diwaan yi ne ci li wër rëdd yooyule (di faral di wax dëkk ci gëwéel yi).

[Soppi] Melokaan

Ci li jege yamoo gi, di nañ faral di gis klimaa bu ànd ak tangoor gu tar ak taw bu bari ci at mépp: di ko wax klimaab yamoo. Waaye, ci njegeeti gëwéel yi (tef mbaa Sankar), ci at mi noor ak nawet rekk a ci am, kon wàccit yi (taw yi) day wuute ci jamonoy at mi, ba daanaka at méppay tang, di li ñuy wax klimaab gëwéel.

Waaye nag jàpp ne it ngelaw yiy uppu ak dawaani géej yi ak rëyaayu diwaan bi am nañ ay njeexit yu solowu ci klimaay diwaan yi, ba tax na su nu seetloo yenn diwaan yi, donte nekk nañ ci wetu ab gëwéel, amuñu klimaab gëwéel (ci misaal diggu Óstraali walla gu Sahara, nga xamne amuñu nawet) ak yenn diwaan yu am klimaab gëwéel te nekkuñu ci njegeeti gëwéel yi( lu mel ne réewum Keeñaa, nekk ci yamoo gi te li ëpp ci suufam klimaab gëwéel la am).

Gëwéel yi ñooy rëdd yu baxa yu xëm yi, ci kaw ak suufu yamoo gi, moom di rëdd wu leer wi

[Soppi] Diwaani gëwéel yu mag yi

Diwaan yiy dundu cib klimaab gëwéel dëgg-dëgg ñoo ngi nekk ci diggu Aamerig ak bëj-saalumu Aamerig, ci digg ak genn wàllu bëj-gànnaaru Afrig, ci bëj-gànnaaru Óstraali ak genn wàllu Endoneesi. Li des ci barabu diggantegëwéel bi dañ leen di séddale ci diggante klimaab tàkk (rawatina ci Afrig), bu yamoo walla bu xaw a sedd (rawatina ca Asi