Laax

Laax (wala "lakh"[1]) togg waa Afrig la, ñu defaree ko sorgho ak ndox, mën na nekk lu woyof wala lu saf, ñu koy faral di boole ak sauce. Bokk na ci toggu waa Senegaal, te xam nañu ko itam ci yeneen réewi sowwu Afrig, lu ci melni Mali ak Mauritanie, ci turu sanqal[2]. Dafay nekk pom bu rond (soungouf) bu ñu jaxase ak meew mu suukër[3], baykat yi yàgg nañu ko lekk rawatina ci xew-xew yu mag yu mel ni ngenté wala njeextalu koor (Korité)[4].
Waajal
[Soppi | soppi gongikuwaay bi]Ci atum 1853, ci ay Sketches Sénégalais, Abbé Boilat dafa leeral ni ñuy defaree sanqal, di togg gu ñuy faral di lekk ci ndékki, nii la :
“Farinu millet, buñu ko jëlee mu nekk pepp [...], ñu togg ko ci céebi ak ndox mu sell ba muy nekk pomme de terre, ba noppi ñu sotti ko ci leket, ak meew mu saf suukër ak forox, wala beurre bu togg, wala niekh bu am meñeefu dakhaar, wala bouy ak lem.”

Moo tax ñu koy defaree dougoub jaxase ko ak tigedege buñ fejar ak sungufu bouy, ñoom ñooy meñeef yi ci gëna am solo. Yenn saa yi dañuy yokk yeneen mbir ci mbir mi, lu ci melni vanille, raisin, beurre, wala banaana (buñu daggaté).

Tadj
[Soppi | soppi gongikuwaay bi]Bu njëkk, buñu sukkandikoo ci Boilat, jigéen ñi dañu ko daan indi ci bool, daal di koy teg ci suuf, muy ci ëtt bi wala ci diggu néeg bi[5].
Cosaan ak aada
[Soppi | soppi gongikuwaay bi]Lakh ñu koy boole ak sow xeetu ñam la bu ñuy boole ak ngente ak njeexte Ramadan. Ngalakh ñam wuñ jagleel Pâques la.
Karmat ak delluwaay
[Soppi | soppi gongikuwaay bi]- ↑ Geneviève N'Diaye-Corréard, « Lakh », in Les mots du patrimoine : le Sénégal, Archives contemporaines, 2006, p. 317 (ISBN 9782914610339)
- ↑ Monique Chastanet, « Le sanglé, histoire d’un plat sahélien (Sénégal, Mali, Mauritanie) », in Monique Chastanet, François-Xavier Fauvelle-Aymar et Dominique Juhé Beaulaton (dir.), Cuisine et société en Afrique. Histoire, saveurs, savoir-faire, Karthala, Paris, 2002, p. 173-190, [lire en ligne [archive]]
- ↑ « Qu'est-ce qu'on mangeait dans la brousse pendant la saison sèche et même durant l'hivernage ? Au milieu du jour, le seul plat connu du paysan sénégalais était le lah. », in Abdoulaye Sadji, Modou Fatim, imprimerie Diop, Dakar, 1960, p. 36
- ↑ Katharina Kane, The Gambia & Senegal, Lonely Planet, 2009 (ISBN 9781741048292)
- ↑ David Boilat, « Préparations du sanglé », in Esquisses sénégalaises, Karthala, Paris, 1984 (première éd. 1853), p. 299 (ISBN 2865370976)