Baynuk

Jóge Wikipedia.
Dem : Joowiin, Seet

Baynuk, benn waaso la, ci reewum Senegaal. Ci Kaasamaas lañu dëkk, ñu leen mën fekk tamit ca Gàmbi ak Gine Bisaawóo. Am na li ñu bokk ak Joolaa yi, Mandiŋ yi, ak Balaanta, ci cosaan.

Cosaan[Soppi]

Baynuk yi dañu bokk ci waaso yu jëkk nekk Kaasamaas ak Senegaal, waaye ca penku lañu joge. Foofu Kaasamaas, benn nguur lañu taxawoon, bu ñu naan Kansaalaa, seen peey di Mampatiŋ. Loolu, ak seeni buur di Gana Sira Bana. Li yëpp, ba Imbraatóor gu Mali ame la xeewoon. Ba mu yagg, Mandiŋ yi, joge Mali, ñów ci ñoom, di leen xeex ngir nangu leen. Ku daan jiite Mandiŋ yi mooy Tiramakan Taraaware. Ba noppi, Mandiŋ yi elif nañu dëkku Baynuk yi ak yeneen xeet ñu fa nekkoon (Joolaa, Pël...), te taxaw seeni nguur ci seen kaw, mooy nguuru Kaabu. Ba loolu xeewe, buuru Baynuk yi Kikikor la woon, buur boobu la Tiramakan Taraaware tase ci xaare.

Ñooñu daan jiite Mandiŋ yi, Naanco lañu leen tudde ci cosaan. Bi ñu elif boobu reew, di reewum baynuk yi, dañu sey ak ñoom. Moo tax ci seen wallu ndey, Naanco yi, ci Baynul walla Joolaa, lañu bokk. Li moo tax it, Mandiŋ ak Baynuk ak Joolaa yi, ay sant yu bare lañu bokkante (Saane, Maane, Jaabi, Jeeme, Sambu, Jaata, Saaña...). Waaye sant bi ñu leen gën a raññe mooy: Jaandy. Tey sax, Baynuk yi, ñu bare ay Mandiŋ lañu.

Waaye, loolu yëpp, taxul reewum Baynuk yi nekk, ba atum 1830 ak 1867, bi ngeen xam ne, seen peey bu ñu naan Birikama tàkk te Kansaala daanu.

Seen lakk[Soppi]

Seen lakk, Baynuk la tuddu, te xaj na ci ñaar, am Baynuk Gunyamoolo ak Baynuk Samik. Baynuk yepp, dañu ne, 34 500 lañu.

Diine[Soppi]

Baynuk yi, am na ay ceddo ñu nekkoon bu jëkk, am na ay jullit ak ay katolig.

Xool it[Soppi]